BESS နှင့် ရိုးရာသိုလှောင်မှုစနစ်၏ အခြေခံကွာခြားချက်

BESS ဆိုသည်မှာ လီသီယမ်-အိုင်းယွန်းကဲ့သို့သော ဘက်ထရီများအတွင်းသို့ ဓာတုစွမ်းအင်အဖြစ် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ပြီး လိုအပ်သည့်အခါ ပြန်လည်ထုတ်လွှတ်ပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ ရိုးရာနည်းလမ်းများတွင် ရေအားလျှပ်စစ် သိုလှောင်မှုစနစ် (Pumped Hydro Storage – PHS)၊ ခဲအက်ဆစ်ဘက်ထရီနှင့် flywheel စနစ်တို့ ပါဝင်သည်။ IEA ၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ် စာရင်းအရ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်သိုလှောင်မှု စုစုပေါင်းပမာဏ မဂ္ဂါဝပ် ၂၀၀ ကျော်အနက် PHS က ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရှိနေသေးသော်လည်း BESS တပ်ဆင်မှုမှာ မဂ္ဂါဝပ် ၅ ဝါတ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် မဂ္ဂါဝပ် ၉၀ နီးပါးအထိ လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာသည်။
အဓိက ကွာခြားချက်မှာ တပ်ဆင်မှု ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ BESS သည် ကွန်တိန်နာအတွင်း ထည့်သွင်းနိုင်ပြီး မည်သည့်နေရာတွင်မဆို တပ်ဆင်နိုင်သော်လည်း PHS အတွက် ရေလှောင်ကန်ကြီးနှစ်ခုနှင့် သင့်လျော်သော မြေမျက်နှာသွင်ပြင် လိုအပ်သည်။ ခဲအက်ဆစ်ဘက်ထရီမှာ စွမ်းအင်သိပ်သည်းဆ နိမ့်ကျပြီး သက်တမ်းစက်ဝန်း (cycle life) ၃၀၀ မှ ၅၀၀ အကြားသာ ခံနိုင်သော်လည်း လီသီယမ်-အိုင်းယွန်းမှာ စက်ဝန်း ၆၀၀၀ ကျော် ခံနိုင်သည်။ ပိုမိုအသေးစိတ်သော နည်းပညာဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို BESS နည်းပညာ စာမျက်နှာ တွင် လေ့လာနိုင်ပါသည်။

တုံ့ပြန်မှုအမြန်နှုန်းနှင့် လည်ပတ်စွမ်းဆောင်ရည် နှိုင်းယှဉ်ချက်

BESS ၏ အထင်ရှားဆုံး အားသာချက်မှာ တုံ့ပြန်မှု အမြန်နှုန်းဖြစ်သည်။ လီသီယမ်ဘက်ထရီစနစ်သည် မီလီစက္ကန့်အဆင့်အတွင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လွှတ်နိုင်ပြီး ကြိမ်နှုန်းထိန်းညှိမှု (frequency regulation) အတွက် အလွန်သင့်လျော်သည်။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက PHS စနစ်သည် စတင်လည်ပတ်ရန် မိနစ် ၁ မှ ၅ မိနစ်အထိ အချိန်ယူရပြီး သဘာဝဓာတ်ငွေ့သုံး အရန်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှာလည်း ပူးပြင်းစတင်ရန် မိနစ် ၅ မှ ၁၀ အထိ ကြန့်ကြာတတ်သည်။ NREL ၏ လေ့လာချက်အရ လီသီယမ်စနစ်သည် သုညမှ အပြည့်ပမာဏအထိ ချက်ချင်းတက်နိုင်ပြီး စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ inertia မလိုအပ်ပေ။
စွမ်းဆောင်ရည် (Round-trip Efficiency) တွင် လီသီယမ်-အိုင်းယွန်းသည် ၈၅ မှ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရရှိပြီး PHS မှာ ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ခဲအက်ဆစ်မှာ ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သိုလှောင်ထားသော စွမ်းအင် ၁၀၀ ယူနစ်အနက် BESS မှ ၉၀ ယူနစ်ကျော်ကို ပြန်လည်ထုတ်ယူနိုင်ပြီး ရိုးရာစနစ်များမှာ ၈၀ ယူနစ်အောက်သာ ရနိုင်တော့သည်။ သို့သော် ဤစွမ်းဆောင်ရည်သည် inverter ၏ အရည်အသွေးပေါ်တွင်လည်း များစွာမူတည်သဖြင့် သင့်လျော်သော inverter နည်းပညာ ရွေးချယ်မှုမှာ အရေးကြီးသည်။

ကုန်ကျစရိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း

ကုန်ကျစရိတ်သည် နည်းပညာရွေးချယ်မှုတွင် အဆုံးအဖြတ်ပေးသော အချက်ဖြစ်သည်။ BloombergNEF ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ လီသီယမ်-အိုင်းယွန်းဘက်ထရီ ပက်ဈေးနှုန်းသည် ကီလိုဝပ်နာရီတစ်ခုလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၅ ဒေါ်လာအထိ ကျဆင်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ထက်ဝက်ကျော် သက်သာလာသည်။ အဆိုပါဈေးနှုန်းကျဆင်းမှုကြောင့် BESS ၏ ကနဦးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (CAPEX) သည် ပထဝီအနေအထားအလိုက် များစွာကွာခြားသော PHS နှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ Lazard ၏ Levelized Cost of Storage (LCOS) ၂၀၂၃ အရ အသုံးဝင်မှုအဆင့် (utility-scale) လီသီယမ်စနစ်မှာ မဂ္ဂါဝပ်နာရီ (MWh) တစ်ခုလျှင် ဒေါ်လာ ၂၅၀ မှ ၄၀၀ ဝန်းကျင်ရှိပြီး PHS မှာ ဒေါ်လာ ၁၅၀ မှ ၃၀၀ ရှိသော်လည်း သင့်လျော်သော တောင်တန်းဒေသအနီးတွင်သာ တည်ဆောက်နိုင်သည်။
လည်ပတ်ထိန်းသိမ်းမှုကုန်ကျစရိတ် (OPEX) တွင်မူ BESS သည် သာလွန်သည်။ လူသီယမ်စနစ်သည် လောင်စာမလိုအပ်၊ ရွေ့လျားစက်ပစ္စည်းများ နည်းပါးပြီး နှစ်စဉ် ပျက်စီးယိုယွင်းမှုနှုန်း ၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိသည်။ LFP (Lithium Iron Phosphate) ဓာတုဖွဲ့စည်းမှုသုံး ဘက်ထရီများမှာ စက်ဝန်း ၈၀၀၀ ကျော် ခံနိုင်သဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၁၅-၂၀ အထိ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် PHS သည် ရေအားတာဘိုင်များ၊ ဆည်ရိုးများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ပုံမှန်လိုအပ်ပြီး ရေငွေ့ပျံမှုကြောင့်လည်း စွမ်းအင်ဆုံးရှုံးမှု ရှိသည်။ DLXN Energy ၏ လီသီယမ်ဘက်ထရီ ထုတ်ကုန်များ သည် အဆိုပါ ကုန်ကျစရိတ်အကျိုးခံစားမှုကို လက်တွေ့အသုံးပြုနိုင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။

စွမ်းအင်သိပ်သည်းဆနှင့် တပ်ဆင်မှု လိုက်လျောညီထွေမှု

စွမ်းအင်သိပ်သည်းဆ (Energy Density) နှင့် ပတ်သက်၍ လီသီယမ်-အိုင်းယွန်းဘက်ထရီသည် တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၂၅၀ မှ ၃၀၀ ဝပ်နာရီ (Wh/kg) ရရှိပြီး ခဲအက်ဆစ်ဘက်ထရီမှာ ၃၀ မှ ၅၀ Wh/kg သာရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တူညီသော စွမ်းအင်ပမာဏကို သိုလှောင်ရန် BESS သည် နေရာလွတ် ၆ ပုံ ၁ ပုံခန့်သာ လိုအပ်သည်။ PHS မှာ ရေလှောင်ကန်ကြီးများ၏ မြေဧရိယာနှင့် ရေပမာဏ ကြီးမားစွာ လိုအပ်သဖြင့် မြို့ပြနှင့် စက်မှုဇုန်များအတွင်း တပ်ဆင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ BESS သည် ကွန်တိန်နာအဆင့် စံသတ်မှတ်ထားသော မော်ဂျူးများဖြင့် ဆိုက်တည်နေရာအလိုက် ချဲ့ထွင်နိုင်သောကြောင့် ထုတ်ကုန်စာရင်း တွင်ဖော်ပြထားသည့် ဆိုလာဓာတ်အားပေးစနစ်များနှင့် တွဲဖက်တပ်ဆင်ရန် အလွန်လွယ်ကူသည်။
တပ်ဆင်ချိန် ကြာမြင့်ချိန်ကိုလည်း နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သင့်သည်။ BESS စနစ်တစ်ခုသည် အမိန့်မှာယူချိန်မှ လည်ပတ်နိုင်သည့်အထိ ၆ လမှ ၁၂ လအတွင်း ပြီးစီးနိုင်ပြီး PHS စက်ရုံတစ်ရုံအတွက် စီမံကိန်းရေးဆွဲမှု၊ ဆည်တည်ဆောက်မှုအပါအဝင် ၅ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အထိ ကြာမြင့်တတ်သည်။ ထို့ပြင် BESS သည် ဆိုလာစွမ်းအင်နှင့် တွဲဖက်သုံးသည့်အခါ နေ့အချိန်တွင် ထုတ်လုပ်သော ပိုလျှံစွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ပြီး ညအချိန် လျှပ်စစ်လိုအပ်ချက် အမြင့်ဆုံးအချိန်တွင် ပြန်လည်ထုတ်လွှတ်ပေးနိုင်၍ curtailment (ထုတ်လုပ်မှုဖြတ်တောက်ခြင်း) ပြဿနာကိုလည်း ဖြေရှင်းပေးသည်။

ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေး ထည့်သွင်းစဉ်းစားချက်များ

ပတ်ဝန်းကျင်သက်ရောက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ PHS စနစ်သည် မြေဧကပေါင်းများစွာကို ရေလွှမ်းမိုးရခြင်း၊ ဂေဟစနစ်ကို ထိခိုက်စေခြင်းစသည့် ပြဿနာများရှိသည်။ BESS မှာ မြေအသေးစားသာ လိုအပ်သော်လည်း လီသီယမ်တူးဖော်ရာတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုဆိုင်ရာ မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိသည်။ သို့သော် ဘက်ထရီပြန်လည်အသုံးပြုမှုနည်းပညာ တိုးတက်လာပြီး ခေတ်မီ ပြန်လည်အသုံးပြုစက်ရုံများတွင် ဘက်ထရီပစ္စည်း ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပြန်လည်ထုတ်ယူနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် LFP ကဲ့သို့သော ဓာတုဖွဲ့စည်းမှုများသည် cobalt ကင်းစင်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို လျှော့ချပေးသည်။
ဘေးကင်းလုံခြုံရေးတွင် လီသီယမ်ဘက်ထရီ၏ အဓိကစိုးရိမ်မှုမှာ thermal runaway ဖြစ်စဉ်ကြောင့် မီးလောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ယခုခေတ် LFP ဘက်ထရီများသည် ယခင် NMC ကဲ့သို့သော ဓာတုဖွဲ့စည်းမှုများထက် အပူဒဏ်ခံနိုင်ရည်ပိုကောင်းပြီး IEC 62619၊ UL 1973 ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ ဘေးကင်းရေးစံနှုန်းများနှင့်အညီ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ Battery Management System (BMS) သည် အပူချိန်၊ ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီးကြောင်းကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ စောင့်ကြည့်ပြီး အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်ချေကို ကြိုတင်ကာကွယ်ပေးသည်။ PHS မှာ မီးလောင်မှုအန္တရာယ်နည်းပါးသော်လည်း ဆည်တမံပျက်စီးမှု၊ ရေကြီးမှုကဲ့သို့သော ဘေးအန္တရာယ်များကို မဖြစ်နိုင်လောက်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။ ယေဘုယျအားဖြင့် မည်သည့်နည်းပညာမဆို စနစ်တကျ ဒီဇိုင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းမှု ရှိရန် လိုအပ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဒေသတွင်း စျေးကွက်အလားအလာ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဓာတ်အားပြတ်တောက်မှုများမှာ နေ့စဉ်ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်ဖြစ်နေပြီး စက်ရုံအများအပြားသည် ဒီဇယ်ဂျင်နရေတာများကို မှီခိုနေရသည်။ ဒီဇယ်ဖြင့် လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ကီလိုဝပ်နာရီတစ်ခုလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၀.၃၀ မှ ၀.၅၀ ဝန်းကျင်အထိ ကုန်ကျပြီး နေစွမ်းအင် + BESS ပေါင်းစပ်စနစ်မှာ ယင်းထက် သက်သာသော ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့် တစ်နေ့လုံး ယုံကြည်စိတ်ချရသော ဓာတ်အားကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ IRENA ၏ အချက်အလက်များအရ အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် BESS တပ်ဆင်မှုသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ မဂ္ဂါဝပ် ၁၀,၀၀၀ ကျော် တိုးတက်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အခွင့်အလမ်းကောင်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးလျက်ရှိသည်။
DLXN Energy သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေစွမ်းအင်နှင့် BESS ပေါင်းစပ်စနစ်များကို စက်မှုဇုန်များ၊ ဟိုတယ်များနှင့် လူနေအဆောက်အအုံများတွင် တပ်ဆင်ပေးလျက်ရှိသည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အတွေ့အကြုံနှင့် စီမံကိန်းအောင်မြင်မှုများ ကို ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး လက်ရှိစျေးနှုန်းများမှာ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ကျဆင်းလာနေခြင်းကြောင့် ယခုအချိန်သည် BESS ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အကောင်းဆုံးအချိန်ဖြစ်သည်။ နည်းပညာအရ ရင့်ကျက်မှု၊ ဈေးနှုန်းကျဆင်းမှုနှင့် လောင်စာဈေးအတက်အကျမှ လွတ်ကင်းမှုတို့ကြောင့် BESS သည် ရိုးရာသိုလှောင်မှုနည်းလမ်းများထက် အနာဂတ်တွင် ပိုမိုအသုံးများလာမည်မှာ သေချာသည်။