Том Хэмжээний ESS Суурилуулалтын Өсөн Нэмэгдэж Буй Хэрэгцээ Монголын эрчим

хүчний системд сүүлийн жилүүдэд эрс өөрчлөлт гарч байна. Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн (IEA) 2023 оны тайлангаас үзэхэд, дэлхийн хэмжээнд эрчим хүчний хадгалалтын системийн зах зээл 2022 онд 20 ГВт-аас 2023 онд 42 ГВт болж хоёр дахин өссөн байна. Монгол улсын хувьд, Улаанбаатар хот болон орон нутгийн аж үйлдвэрийн бүсүүдэд цахилгаан эрчим хүчний хэрэгцээ жилд дунджаар 8-10% -иар нэмэгдэж байгаа нь Санхүүгийн Зохицуулах Хорооны мэдээллээр баталгаажсан. Монголын уул уурхайн салбарт хүнд машин механизм, боловсруулах үйлдвэрүүд нь 24/7 тасралтгүй цахилгаан шаарддаг. Ойрын үед нийслэл хотын эрчим хүчний системд гарсан хүчин чадлын хязгаарлалт нь үйлдвэрүүдэд их хэмжээний хохирол учруулж байна. Энэ асуудлыг шийдвэрлэхэд том хэмжээний эрчим хүчний хадгалалтын систем нь хамгийн үр дүнтэй шийдэл болж байна.

ESS Төслийн Техник Эдийн Засгийн Үндэслэл

#

Системийн Хүчин Чадал, Тооцоолол Том хэмжээний арилжааны ESS суурилуулахын өмнө

дараах үндсэн үзүүлэлтүүдийг нарийвчлан тооцоолох шаардлагатай: - Ачааллын профайл: 24 цагийн турш ажиллах үйлдвэрийн цахилгаан хэрэглээний график

- Оргил ачааллын хугацаа: Монголын нөхцөлд өвлийн оройн цаг (18:00-22:00) нь хамгийн өндөр ачаалалтай үе

- Эрчим хүчний үнийн зөрүү: Өдрийн болон шөнийн тарифын зөрүү нь 25-40% хүрдэг Олон улсын сэргээгдэх эрчим хүчний агентлагийн (IRENA) 2023 оны тайлангаас үзэхэд, лити-ион батерейны үнэ 2010 оноос хойш 89% -иар буурч, 2023 онд кВт/ц тутамд 139 ам. доллар болсон байна. Энэ нь том хэмжээний ESS төслүүдийг эдийн засгийн хувьд ашигтай болгож байна.

#

Системийн Төрөл Сонголт Аж үйлдвэрийн зориулалттай ESS сонгохдоо дараах үндсэн

шалгуурыг харгалзан үзнэ: 1. Эрчим хүчний нягтрал: Монголын эрс тэс уур амьсгалд (-40°C хүртэл) ажиллах чадвар

2. Цэнэглэлтийн гүн (DoD): 80-90% -ийн гүн цэнэглэлтийг дэмжих

3. Ашиглалтын хугацаа: 6000-8000 цикл буюу 15-20 жил 4. Хөргөлтийн систем: Монголын зун +35°C, өвөл -40°C температурын өргөн хязгаарт ажиллах Жишээ нь, манай C&I эрчим хүчний хадгалалтын систем нь -30°C-аас +50°C хүртэлх температурын хязгаарт тогтвортой ажиллах зориулалттай бөгөөд Монголын уур амьсгалд бүрэн тохирсон.

Суурилуулалтын Үе шатууд

#

Урьдчилсан Судалгаа, Талбайн Бэлтгэл Том хэмжээний ESS төслийн амжилт нь зөв

төлөвлөлтөөс эхэлдэг. Эхний үе шатанд дараах ажлуудыг гүйцэтгэнэ: - Талбайн геологи, хөрсний судалгаа - Цахилгаан дэд бүтцийн одоогийн төлөв байдлын үнэлгээ - Хүрээлэн буй орчны нөлөөллийн үнэлгээ - Зөвшөөрөл, лицензийн баримт бичиг боловсруулах Монголын Эрчим Хүчний Зохицуулах Хорооны шаардлагын дагуу 1 МВт-аас дээш хүчин чадалтай системийг суурилуулахдаа тусгай зөвшөөрөл авах шаардлагатай.

#

Системийн Интеграци, Холболт ESS-ийг одоо байгаа цахилгаан системд холбохдоо

дараах техникийн шийдлүүдийг анхаарах хэрэгтэй: - Хүчдэлийн түвшин: 6. 3 кВ, 10. 5 кВ, 35 кВ зэрэг Монголын стандарт хүчдэлийн түвшинд тохируулах - Трансформаторын хүчин чадал: Системийн нийт хүчин чадлын 120-130% -ийн нөөцтэй байх - Удирдлагын систем: SCADA болон ухаалаг удирдлагын системтэй нэгтгэх Манай аж үйлдвэрийн эрчим хүчний шийдлүүд нь Монголын эрчим хүчний дэд бүтэцтэй бүрэн нийцэх зориулалтаар боловсруулагдсан.

#

Аюулгүй Ажиллагаа, Засвар Үйлчилгээ Том хэмжээний ESS системийн аюулгүй

ажиллагаа нь хамгийн чухал асуудал юм. Үүнд: - Гал унтраах автомат систем (Novec 1230 эсвэл FM-200)

- Температур, чийгшлийн хяналтын систем

- Зайны удирдлагын систем (BMS) -ийн 24/7 хяналт

- Жилийн 2 удаа урьдчилан сэргийлэх засвар үйлчилгээ Олон улсын стандартын дагуу, NFPA 855 стандарт нь эрчим хүчний хадгалалтын системийн галын аюулгүй байдлын шаардлагыг тодорхойлдог.

Монголын Нөхцөлд Тохирсон Шийдлүүд Монголын эрс тэс уур амьсгал нь эрчим хүчний

хадгалалтын системд онцгой шаардлага тавьдаг. Өвлийн улиралд температур -40°C хүртэл буурах нь батерейны үр ашигт шууд нөлөөлдөг. Судалгаагаар, 0°C-аас доош температурт лити-ион батерейны хүчин чадал 20-30% -иар буурдаг болохыг NREL баталсан. Энэ асуудлыг шийдэхийн тулд дараах техникийн шийдлүүдийг ашиглахыг зөвлөж байна: - Дулаалгатай контейнер: Тусгай дулаалгатай 20-40 фут стандарт контейнерт системийг байрлуулах - Ухаалаг халаалтын систем: Батерейны оновчтой температурыг хадгалах автомат халаалт - Эрлийз систем: Нарны эрчим хүчтэй хосолсон систем нь өвлийн улиралд нэмэлт эрчим хүч үйлдвэрлэх боломж Жижиг, дунд үйлдвэрүүдэд лити батерейны хадгалалтын систем нь хамгийн тохиромжтой шийдэл болж чадна. Харин том уул уурхайн төслүүдэд нарны эрчим хүчний мөрдөгч систем -тэй хосолсон том хэмжээний ESS төслүүдийг санал болгож байна.

Эдийн Засгийн Үр Ашиг, Хөрөнгө Оруулалтын Буцац Том хэмжээний ESS төслийн эдийн

засгийн үр ашгийг дараах үзүүлэлтээр тооцож болно: - Хөрөнгө оруулалтын буцац: 5-7 жил

- Эрчим хүчний зардлын хэмнэлт: Жилийн 25-40%

- Оргил ачааллын төлбөрийн бууралт: 30-50%

- CO2 ялгарлын бууралт: Жилд 1000-5000 тонн (системийн хүчин чадлаас хамаарч) Монголын Засгийн газраас 2023 онд баталсан Эрчим хүчний хуулийн шинэчилсэн найруулга нь сэргээгдэх эрчим хүч, эрчим хүчний хадгалалтын системд татварын хөнгөлөлт үзүүлэх заалтуудыг тусгасан нь хөрөнгө оруулагчдад таатай орчин бүрдүүлж байна.

Дүгнэлт Монголын аж үйлдвэрийн салбарт том хэмжээний эрчим хүчний хадгалалтын

систем суурилуулах нь техник, эдийн засгийн хувьд бүрэн боломжтой шийдэл болж байна. Зөв төлөвлөлт, тохирох технологийн сонголт, мэргэжлийн суурилуулалтаар үйлдвэрүүд эрчим хүчний тогтвортой байдлыг хангаж, үйлдвэрлэлийн өртгийг мэдэгдэхүйц бууруулах боломжтой. Танай үйлдвэрийн хэрэгцээнд тохирсон эрчим хүчний шийдлийг сонгохын тулд манай нарны хавтангийн шийдлүүд болон гэр ахуйн эрчим хүчний хадгалалтын систем -ийг судлахыг зөвлөж байна. Мөн манай технологийн хуудас -аас хамгийн сүүлийн үеийн шийдлүүдтэй танилцаж болно.